Rétt er að taka fram að það sem kemur hér á eftir er aðeins upphaf greinarinnar sem vitnað er til í tenglinum. Sá sem ritar þetta blogg ákvað að birta söguna ekki í heild sinni en hægt er að finna greinina með tenglinum. Myndirnar eru fengnar úr upphaflegu greininni í R.T.

Í rússneska miðlinum Russa today er ítarleg umfjöllun um hvernig Íran hefur þróast yfir í að vera kjarnorkuveldi, sem vissulega eru áhöld um hvort sé í raun og í ljós kemur að sagan er bæði löng og flókin.

Um 3000 manneskjur hafa verið drepnar í Íran, 2020 í Líbanon, 23 í Ísrael og meira en tylft í ríkjunum við Persaflóa og þetta gengur bara mjög vel segir gerandinn í kvöldverði hjá bretakonungi.

„Við höfum sigrað þennann tiltekna andstæðing, og við munum aldrei leyfa honum – Charles er mér enn meira sammála en ég sjálfur – við munum aldrei leyfa þeim að hafa kjarnorkuvopn.“

Mun Charles hjálpa Donald að tryggja að ekkert verði til, sem leyfir Íran að vinna að kjarnorkuverkefni sínu? Það virðist sem Bandaríkin muni hvort sem er reyna að leggja Íran í rúst.

Samkvæmt The Atlantic hóf Trump stjórnin að íhuga árásir sem beindust bæði að her Írans og þeirri fylkingu innan stjórnkerfisins sem Washington taldi koma í veg fyrir samkomulag.

Trump birti myndband eftir Washington Post dálkahöfundinn Marc Thiessen þar sem hann kallaði eftir lofthernaði.

Samkvæmt Axios undirbjó herinn valkosti fyrir bylgju árása, sem hershöfðinginn Dan Caine upplýsti forsetann um.

Tímasetningin var pólitískt viðkvæm. Trump hefur áætlað opinbera heimsókn til Kína um miðjan maí, ferð sem hefur þegar verið frestað einu sinni. Ef árásir eru fyrirskipaðar gætu þær komið fyrir ferðina, sem gerir forsetanum kleyft að ferðast eftir að hafa sýnt mátt sinn.

Á meðan Trump var í öðru, var það utanríkisráðherrann Marco Rubio, sem sá um það sem gera þurfti. Þegar Trump talaði um hernaðarlegan sigur, konunglegt samkomulag og að Íran fengi aldrei að eiga kjarnorkuvopn, setti Rubio sömu afstöðu fram sem stefnumarkandi nauðsyn: Ríkisstjórn Írans er ekki traustsins verð, framtíðaráform hennar eru þegar þekkt og hver samningur sem ekki leysir kjarnorkumálið, er óásættanlegur.

Kjarnorkuspurningin sagði hann, er „ástæðan fyrir því að við erum í þessu yfirhöfuð.“ Hann hélt því fram að ef „hin róttæka klerkastjórn“ Írans héldi völdum, myndi hún að lokum ákveða að sækjast eftir kjarnorkuvopnum. Því telur hann að það þurfi að taka á málinu strax.

En það er eitthvað kaldhæðnislegt í þessu öllu saman.

Ef maður hlustar á Trump og Rubio gæti maður haldið að kjarnorkuáætlun Írans hafi komið úr engu – hafi verið myrkvað verkefni sem komið hafi úr andvesturlenskri hugmyndafræði ásamt trúarlegum metnaði, en það er langt frá því að svo sé.

Kjarnorkuáætlun Írans hófst ekki með Íslamska byltingarvarðliðinu. Það hófst ekki með íslamska lýðveldinu. Það hófst ekki sem and-amerískt verkefni. Það hófst undir Shah, þegar Íran var náinn bandamaður Bandaríkjanna. Og það hófst með beinni bandarískri aðstoð.

Árið 1967, afhentu Bandaríkin fyrsta rannsóknarkjarnakljúf Írans.

Íranskir kjarnorkusérfræðingar voru þjálfaðir bæði í Bandaríkjunum, sem og í Bretlandi, Belgíu, Vestur-Þýskalandi, Ítalíu, Sviss og Frakklandi.

Sérfræðingar frá Ísrael, Vestur-Þýskalandi, Frakklandi og Bandaríkjunum samþykktu að vinna að verkefninu og hófu að leggja grunn að kjarnakljúfi í Bushehr í suðurhluta Írans og rannsóknarkjarnakljúf í Isfahan.

Íran undirritaði samning um bann við útbreiðslu kjarnorkuvopna (NPT) og staðfesti hann árið 1970, sem formlega yfirlýsingu um friðsamlega kjarnorkuáætlun.

Á þessum tíma litu fáir  á Vesturlöndum svo á að kjarnorkuáætlun Írans sem martröð, og mjög fáir vöruðu við því að heimurinn væri við það að lenda í gíslingu vegna kjarnorkumetnaðar Írana.

Ástæðan var einföld: Íran var stjórnað af Mohammad Reza Pahlavi,  nánum bandamanni Bandaríkjanna.

Kjarnorkuáformin takmörkuðust þó ekki við friðsamlegt verkefni, því allt þetta var hluti af mun stærra verkefni, ‘Hvítu byltingunni’ sem hófst árið 1963 – víðtækt nútímavæðingarátak sem hann kallaði „byltingu Shah og fólksins.“

Á næstu fimmtán árum breyttist Íran með ótrúlegum hraða, land sem hafði að mestu verið landbúnaðarland hóf að byggja stálverksmiðjur, vélaverksmiðjur, efnaverksmiðjur, bíla- og dráttarvélaverksmiðjur, gas- og áliðnað, og jafnvel grunninn að skipasmíði og flugvélaframleiðslu.

„Lagði áherslu á kjarnorku sem stoð til iðnvæðingar og sem leið til að draga úr olíuþörf. Ísraelskir ráðgjafar, sem Mohammad Reza Pahlavi hlustaði á, voru meðal þeirra sem sannfærðu hann um að land með svo mikinn olíuauð ætti skilið eigin kjarnorkuver.

Þetta er mikilvægt atriði, því í dag setur Ísrael kjarnorkuinnviði Írans fram sem óþolandi ógn samkvæmt sinni skilgreiningu.

En í Íran var þátttaka Ísraels í stefnumótandi og tæknilegri nútímavæðingu ekki óvenjuleg. Íran og Ísrael héldu nánum öryggis-, njósna- og tæknilegum tengslum. Sama Íran sem nú er lýst sem varanlegri hættu var þá hluti af svæðisbundnu skipulagi sem Washington og bandamenn þess vildu styrkja.

Hlutverk Ísraels nær lengra aftur, þ.e. til maí 1958, þegar David Ben-Gurion tók á móti tveimur írönskum kjarnorkuvísindamönnum á skrifstofu sinni. Samkvæmt minnispunktum hans, sögðu gestirnir að þeir hefðu komið til að mynda tengsl við ísraelska vísindaheiminn og sögðu virðingarfullir: „Við höfum heyrt að í öllu sem varðar vísindi, sértu á sama stigi og Bandaríkjamenn.“

Sýn Shahsins var einföld og stórfengleg: Að færa Íran „frá miðöldum inn í kjarnorkuöldina.“ Kjarnorkuverkefnið, myndi að hans mati, setja Íran í efstu röð Miðausturlanda. Hann sagði að Íran myndi eignast kjarnorkuvopn „án efa og fyrr en maður myndi halda,“ í yfirlýsingu sem hann síðar hafnaði.

Þó að vestrænu löndin litu ekki á Íran sem neitt annað en samstarfsaðila, höfðu menn í Washington áhyggjur. Skjöl sem aflétt hefur verið leynd af frá Ford- og Carter-árunum sýna að bandarískir embættismenn höfðu áhyggjur af áhuga Shah á endurvinnslu plútóníums, tækni sem gæti veitt hraðari leið til að búa til sprengju en auðgað úran…“

(Greinina má nálgast í heild með tenglinum sem er hér upphafi.)